Vereniging Sport en Gemeenten

Met effect het doel bereiken
VSG-Expertmeeting 'Monitoring en evaluatie van sportbeleid'

Monitoring en evaluatie zijn een hulpmiddel voor de uitvoering, eventuele bijsturing en bewaking van het beleid. Worden de voorgenomen doelen inderdaad gehaald? Hoe effectief en hoe efficiënt was het beleid? Levert de beleidsevaluatie een bijdrage aan het bevorderen van transparantie van het beleid?

De uitvoering en financiering van beleid en activiteiten is alleen gerechtvaardigd als realisatie ervan zichtbaar en meetbaar bijdraagt aan de doelstellingen van het te voeren beleid. Er zal dus moeten worden bepaald of de geplande activiteiten worden uitgevoerd (throughput), deze activiteiten leiden tot de verwachte resultaten (output) en of de behaalde resultaten leiden tot effecten bij de doelgroep (outcome).

De omgeving van het lokale sportbeleid is anno 2008 steeds complexer geworden. Vanuit andere sectoren krijgt het sportbeleid inmenging door ruimteclaims. Ook heeft het sportbeleid te maken met een toenemende wet- en regelgeving en de wens om de kwaliteit van accommodaties te verhogen. De lokale politiek ziet daarnaast kansen om sport in te zetten om de sociale binding en gezondheid te bevorderen. Met andere woorden: sportbeleid krijgt meer en meer een integraal karakter.

Het monitoren en evalueren van sportbeleid wordt in deze context steeds belangrijker. niet alleen voor de beleidsmakers, maar met name ook voor de bestuurders om de effecten van het beleid te kunnen verantwoorden.

Kernvragen die tijdens de expertmeeting behandeld worden:

Waar moet bij het opstellen van het sportbeleid rekening mee gehouden worden om goed te kunnen monitoren en evalueren? Hoe moeten de doelstellingen van het sportbeleid worden geformuleerd?
Betekent integraal sportbeleid ook integraal monitoren en evalueren? Zo ja, hoe gaat dat dan in zijn werk?
Welke monitorings- en evaluatieinstrumenten zijn beschikbaar?
Welke gegevens en kengetallen zijn (lokaal/landelijk) voorhanden en hoe kan ik deze gebruiken?
Welke waarde heeft benchmarken in relatie tot sportbeleid?
Hoe gebruik je de uitkomsten bij het op- of bijstellen van het gemeentelijk sportbeleid?
Hoe gebruikt de lokale politiek de uitkomsten bij het op- of bijstellen van het gemeentelijk sportbeleid?

Het programma

Bovenstaande kernvragen worden in een aantal blokken behandeld. Naast een theoretische uiteenzetting (blok 1 en 2) zal de theorie vertaald worden naar de praktijk (blok 3). In een vijftal aandachtsvelden wordt deze praktische vertaling vormgegeven:

1. Financiën - Het monitoren en evalueren van de financiële effecten;

2. Activiteiten - Het monitoren en evalueren van sport(stimulerings)activiteiten;

3. Accommodaties - Het monitoren en evalueren van (het gebruik van) accommodaties;

4. Maatschappelijk - Het monitoren en evalueren van de maatschappelijke effecten;

5. Gezondheid - Het monitoren en evalueren van gezondheidsbevordering.

Deze aandachtsvelden zullen vervolgens met praktijkvoorbeelden (blok 4) nader worden toegelicht. Tot slot zal middels een plenaire terugkoppeling (blok 5) samenvattend worden teruggekeken op de expertmeeting.

Programma in hoofdlijnen: (onder voorbehoud van wijzigingen)

Dag 1, donderdag 20 november 2008

09.30 uur Ontvangst

10.00 uur Blok 1: Visie op monitoring en evalueren van sportbeleid (plenair)

11.00 uur Pauze

11.15 uur Vervolg Blok 1

12.15 uur Lunch

13.30 uur          Blok 2: Benchmarken in de sport (plenair)
14.30 uur          Blok 3: Van theorie naar praktijk aan de hand van vijf thema’s (keuzeblok)
                            Keuze uit een aantal presentaties die in ronden van een uur worden aangeboden.
                            Ronde 1 14.30 - 15.20 uur
                            Ronde 2 15.45 - 16.35 uur
                            Ronde 3 16.45 - 17.45 uur

18.00 uur Aperitief en inchecken

19.00 uur Diner

Dag 2, vrijdag 21 november 2008

Tot 09.00 uur Ontbijt en uitchecken

09.15 uur Blok 4: Praktijkvoorbeelden (keuzeblok, parallel)
Keuze uit een aantal presentaties die in ronden van een uur worden aangeboden.

10.15 uur Pauze

10.30 uur Blok 4: Praktijkvoorbeelden ronde 2

11.30 uur Blok 4: Praktijkvoorbeelden ronde 3

12.30 uur Lunch

13.30 uur Blok 5: Slotbeschouwing en afronding (plenair)

15.00 uur Einde

Inhoudelijk programma

Blok 1: Visie op monitoring en evalueren

Cijfers achter de komma: de monitoring geëvalueerd (10.00 - 11.00 uur, plenair)

Koen Breedveld - Mulier Instituut

De laatste jaren is er veel aandacht uitgegaan naar het monitoren en evalueren van beleid. Doelstellingen werden Smart geformuleerd, monitor- en effectstudies moeten inzage geven in de mate waarin de doelstellingen worden bereikt en het beleid succesvol is geweest. Maar laat al het beleid zich wel monitoren? Gaat het bij monitoren en evalueren om dezelfde zaken, of hebben de twee weinig met elkaar gemeen? Welke eisen stelt het aan je beleid en aan je onderzoek, als de ambitie formuleert om zinvol te monitoren én te evalueren.
Download hier de presentatie.

Vitaal sportbeleid en beleidsgericht leren: op zoek naar meetlinten, waterpassen en ruimte voor bezinning (11.15 - 12.15 uur, plenair)

Adri Broeke – Lector Sportmanagment Hanze Hogeschool Groningen

Het aantal publicaties over beleidsevaluatie is aanzienlijk. Het nut van de traditionele kijk op beleidsevaluatie staat daarin met name ter discussie. De dominante redeneervorm van de klassieke doeltoetsende methode wordt te rigide bevonden. De beleidswerkelijkheid is niet zo mechanisch en lineair als in dit model verondersteld wordt. Beleid is niet langer het product van een centrale overheidsactor. Doelstellingen en beoogde effecten verschuiven op basis van leereffecten en ‘voortschrijdend' inzicht. De belangen en de percepties van belanghebbenden lopen veelal uiteen. Het sociaal geconstrueerde karakter van de beleidspraktijken dient dan ook veel meer als uitgangspunt genomen te worden. ‘In plaats van een naar objectiviteit strevende, neutrale activiteit zou beleidsevaluatie zich moeten richten op in een maatschappij bestaande subjectieve oordelen over beleid'.
Download hier de presentatie.

Blok 2: Benchmarken in de sport

Benchmarken in de sport (13.30 - 14.30 uur, plenair)

Masja van den Burg - SGBO

Het doel van benchmarken in de sport op lokaal niveau is te komen tot een betere uitvoering van het sportbeleid en sportaccommodatiebeleid. Het dient te zorgen voor inzichten in aantallen, uitgaven en prestaties ten opzichte van elkaar. Maar kunnen we conclusies trekken op basis van alleen cijfers? Op welke wijze heeft benchmarken een meerwaarde voor de gemeente in relatie tot sportbeleid? Hoe (en welke?) uitkomsten gebruik je bij het op- of bijstellen van het gemeentelijk sportbeleid?
Download hier de presentatie.

Blok 3: Van theorie naar praktijk aan de hand van vijf thema’s

De economische en maatschappelijke waarde van sport in de wijk (14.30 - 15.20 uur, keuze)

Edith Tielen – Flux & Bas Botman – Kadenza

Wat betekenen sportaccommodaties voor een wijk en voor de waarde van vastgoed? In opdracht van InnoSport NL is er door Flux/Kadenza in samenwerking met de gemeente Amsterdam een model ontwikkeld waarmee gemeenten de economische en maatschappelijke waarden van sportfaciliteiten in woonwijken kunnen bepalen en monitoren.

Gezondheid – Monitoren vanuit een ander beleidsterrein belicht (14.30 - 15.20 uur, keuze)

Joke van Wieringen – Jeugdgezondheidszorg/RIVM

Bij monitoren en signaleren gaat het om het systematisch volgen van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van een jeugdige en/of groepen jeugdigen. De informatie die met monitoring wordt verkregen wordt gebruikt om op doelgroep- of populatieniveau gezondheidsprofielen op te stellen. Op grond daarvan kan lokaal en nationaal gezondheidsbeleid worden ontwikkeld.
Download hier de presentatie.

Accommodaties (15.45 - 16.35 uur, keuze)

Martijn van Hulsteijn – BMC Advies Management

Ondanks het grote belang dat aan sportbeoefening wordt gehecht, staan sport- en recreatievoorzieningen onder druk. Deels komt dat doordat de geboden voorzieningen niet aansluiten bij de veranderende behoeften van steeds kritischer consumenten en nieuwe doelgroepen, deels doordat lokale overheden zich gedwongen zien het mes te zetten in bijdragen en subsidies. Tegenover een toegenomen en gedifferentieerde vraag staat dus een dreigende verschraling van het aanbod.
Download hier de presentatie.

Weet wat je meet (15.45 - 16.35 uur, keuze)

Jolanda van Bruggen – Gemeente Enschede

Door verschillende gegevens die binnen de lokale sport voorhanden zijn op een slimme manier te combineren met niet sportspecifieke gegevens binnen de gemeente, krijgt men veel bruikbare monitorings- en evaluatiegegevens in handen. Welke gegevens kunnen gebruikt worden en welke combinaties moeten er gemaakt worden?
Download hier de presentatie.

Monitoring en evaluatie van activiteiten (16.45 - 17.45 uur, plenair/gesplitst)

Jeroen Hoyng en Rob Bisseling – Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen

Vele gemeenten hebben een visie over hoe sport en bewegen er voor de gemeente in de (verre) toekomst uitziet en wat zij met sport en bewegen bereikt willen hebben. Essentieel is dan om met enige regelmaat de balans op te maken hoe het staat met het verwezenlijken van die doelstellingen. In navolging van de Beleidswijzer Sport- en Bewegen werkt NISB momenteel aan een Monitoring- en Evaluatiewijzer voor lokaal sport- en beweegbeleid. De wijzer bevat voorbeelden, hulpmiddelen en tips voor analyse, monitoring en evaluatie van lokaal sport- en beweegbeleid.

Tijdens deze workshop ligt de nadruk op het evalueren van de activiteiten die voortvloeien uit het Sport en Beweegbeleid. De Monitoring- en Evaluatiewijzer is hiervoor de leidraad. Er worden concrete handvatten gegeven om (integraal) te evalueren. Tenslotte wordt er vanuit de BOS en NASB trajecten bekeken hoe gemeenten hun monitor- en evaluatietraject hebben vormgegeven.
Download hier de presentatie.

Blok 4: Praktijkvoorbeelden

Instrumenten om sportbeleid te monitoren – Mulier Instituut (09.15 - 10.15 uur, plenair)

Remco Hoekman – W.J.H. Mulier Instituut

Monitoren impliceert het volgen van de ontwikkelingen. Is er sprake van voortgang, van stabiliteit of wellicht van achteruitgang? Allemaal beleidsmatig relevante vragen, of dat nu het sport- en beweeggedrag van burgers betreft, de vitaliteit van sportverenigingen of de behoefte aan accommodaties. In deze bijdrage wordt een drietal beproefde instrumenten gepresenteerd om het sportbeleid te monitoren. Waar bestaan de monitors uit, en hoe zijn ze in te zetten in het monitoren van het lokale sportbeleid.
Download hier de presentatie.

Het monitoren van gebruik sportaccommodaties (10.30 - 12.00, 2 rondes van 45 minuten)

John Machiels - NV SRO Amersfoort

De rekenkamercommissie Amersfoort heeft een onderzoek gedaan naar de exploitatie van de gemeentelijke sportaccommodaties binnen Amersfoort. Aanleiding voor dit onderzoek is een verzoek van de Amersfoortse Sport Federatie. Er is onderzocht hoe de exploitatie van sportaccommodaties is georganiseerd en hoe de prijs-kwaliteitverhouding is van deze voorzieningen. Naast een toelichting over dit onderzoek zullen tijdens deze presentatie verschillende methodieken aan bod komen hoe de verschillende facetten van het gebruik van accommodaties gemonitord kunnen worden.
Download hier de presentatie.

Evaluatie van het sportbeleid gemeente Assen (10.30 - 12.00 uur, 2 rondes van 45 minuten)

Jurrie Groenendijk en Berend Rubingh – Manage to Manage i.o.v. gemeente Assen

De gemeenteraad van Assen stelde in juni 2001 de kadernota 'Kansen zien, Kansen benutten' vast. De nota was vooruitstrevend voor die tijd, omdat de stap werd gezet van voorwaardenscheppend beleid (accommodaties) naar actieve stimulering en ondersteuning. De hardware werd niet uit het oog verloren, maar ook sport als middel (software) werd een belangrijk speerpunt van het beleid. Een ander pijler was samenwerking, integraal binnen het ambtelijk apparaat, tussen de sport onderling en tussen de sport en andere organisaties op het gebied van welzijn, sport en bewegen. Een uitdagende nota die de gemeente voor een grote uitdaging stelde. Manage to Manage heeft de gemeente Assen in de aanloop naar een nieuwe sportnota ondersteunt bij de evaluatie van de oude nota. Middels een grotendeels kwalitatief onderzoek is teruggekeken over de beleidsperiode. Een evaluatie niet als doel op zich, maar als startpunt voor nieuw beleid. Hierin is Assen vastbesloten opnieuw een vooruitstrevende slag te slaan: van aanbod naar vraaggericht. Door interactief, samen met het veld het beleid te evalueren zijn hiervoor de eerste stappen gezet. In deze workshop nemen we u graag mee langs een stappenplan waarin evaluatie een integraal onderdeel is van de totstandkoming van nieuw beleid. Als praktijkvoorbeeld zullen we de gemeente Assen gebruiken.
Download hier de presentatie.

SportM@tcher - Monitor voor het beter koppelen van mensen en wensen in de sport (13.00 - 14.30 uur, 2 rondes van 45 minuten)

Eralt Boers - Kennispraktijk Steenbergen

In de afgelopen jaren zijn veel gemeenten overgegaan tot het periodiek peilen van de deelname aan sport, bijvoorbeeld via stadspeilingen of via afzonderlijke sportonderzoeken volgens de RSO. Dit levert bruikbare informatie op over ontwikkelingen in de algemene deelname aan sport, alsook over de deelname aan sport onder doelgroepen, zoals allochtonen en senioren. Toch worden hiermee de vragen die leven onder gemeentelijke sportbeleidsmakers nog niet afdoende beantwoord. Vaak beschrijven lokale sportmonitoren enkel de deelname aan sport, maar niet in hoeverre het gaat om een sociaal actieve deelname aan sport in de vorm van betrokkenheid bij het verenigingsleven en bij kaderwerkzaamheden. Bovendien laten algemene monitoren niet zien in hoeverre er sprake is van een sociaal gemengde deelname aan sport. Zo is niet bekend in welke mate er door autochtonen en allochtonen in eigen kring dan wel gezamenlijk wordt gesport. De SportM@tcher is een monitor die is ontwikkeld door onderzoeks- en adviesbureau Kennispraktijk Steenbergen. Dit instrument geeft gemeenten niet simpel meer inzicht in de ‘match’ tussen de vraag naar en het aanbod van sport (de koppeling van wensen), maar ook in de ‘match’ tussen uiteenlopende culturen, zoals allochtonen en autochtonen, in de sport (de koppeling van mensen).

Het effect van sportstimulering gemeten (13.00 - 14.30 uur, 2 rondes van 45 minuten)

Paul van der Wees, Stadsdeel Bos en Lommer, Amsterdam
Download hier de presentatie.

Blok 5: Slotbeschouwing en afronding

Wat neemt u mee naar (het gemeente)huis? (14.30 - 15.15 uur, plenair)

Rob de Waard - BMC Advies Management

Aanmelden & kosten
Aanmelden voor deze expertmeeting kan niet meer.

VSG-leden betalen € 495,- (exclusief BTW en overnachting)
Niet-leden betalen € 742,- (exclusief BTW en overnachting)
Deze prijzen zijn inclusief diner en tweemaal lunch.